HobbyKraków czyli o moim mieście
 
 
Strona główna

Kraków średniowieczny to potężna, nieustannie modernizowanatwierdza państwowa. Jego na wpoi fantastyczna panorama z czasu pełnego rozkwitusystemu basztowego przetrwała do dziś w XV-wiecznym drzeworycie. Najstarszyznany widok Krakowa.

Szczególne położenie u zbiegu czterech regionówgeograficznych (Jura Krakowska, wyżyna lessowa, Pogórze Karpackie, pradolinaWisty), ukształtowanie terenu, rzeki i starorzecza stworzyły podstawy doformowania kanwy osiedleńczej Krakowa oraz zarysu dróg i obwarowań, l Krakóww obrębie średniowiecznych murów, 2, 3, 4 kopce: Krakusa, Wandy i Kościuszki;5 okopy miejskie XVI1I/XIX w.; 6, 7 zarys twierdzy ok. 1850 i ok. 1900. broniła doń dostępu. Podobnie od zachodu rozległe moczaryŻabikruka u ujścia Rudawy zamykały dojście, południowego zaś krańca strzegłynurty Wisły. Cały ten układ, będąc przeszkodą, stwarzał jednocześnie z osadydogodny węzeł komunikacji, przesądzając o jej przebiegu. Starsze szlaki zpółnocnego 30 wschodu i zachodu zbiegały się tu, by móc po paśmie skał i kępwiślanych przebiec na południe ku Krzemionkom, gdzie znów rozgałęziałysię promieniście. (inne źródła krakowskieokolice.pl i zobacz.krakow.pl ) Również szlak wschódzachód mógł swobodnie przebiegaćkrawędziami w )iślanej szkarpy.

Tym naturalnym warunkom przeprawy przez Wisłę towarzyszył wtymże miejscu zbieg aż czterech krain geograficznych o zupełnie odmiennychpejzażach. Od północnego wschodu klinem dochodziły żyzne lessowe sfalowaniaWyżyny Proszowickiej. Towarzyszyły im od północnego zachodu spiętrzone skalistewzgórza Jury Krakowskiej. Obie krainy przecinała tu właśnie rozszerzająca się wKotlinę Sandomierską dolina Wisły, po przełamaniu się przez Bramę Krakowską,popod Salwatorem i Krzemionkami szeroko rozlana wzdłuż Puszczy Niepołomskiej.Za nurtem Wisły zamykało widnokrąg Pogórze Wielickie, coraz wyższymi pasmamiwznoszące się ku Beskidom.

Miejsce zatem w dolinie, lecz suche, wśród rozrzuconych grupskalnych i okolone wzgórzami, a dostępne wygodnie tylko od północy.

Już samo usytuowanie Bramy Floriańskiej na dziale wodnym unasady cypla zajętego przez miasto wynikało z kluczowego dla obrony znaczeniatego punktu. Punktu leżącego nieomal w przecięciu głównego szlakukomunikacyjnego, tu właśnie rozwidlającego się, z najdogodniejszym doumocnienia pasmem poprzecznym. Tak zdeterminowane w XIII/XIV w. miejsceuzyskiwało coraz potężniejsze umocnienia, aż po Barbakan.

Już jednak w 1577 przenikliwe spojrzenie Sarnickiegodostrzegło potrzebę przesunięcia tej pozycji dalej na północ, przed Kleparz iSw. Mikołaja. Zrealizował tę myśl kongenialnie Zamoyski, później powrócił doniej dopiero... Kościuszko, dając podstawę do rozbudowy w tym właśnie paśmieokopów", a potem XIX-wiecznych już fortyfikacji. Te zaś ostatniewysuniętymi pozycjami fortów trafiły w obszar... XV-wiecznego umocnieniaprzedpola miasta, tak zwanych szańców" 8, zamykając logiczny ciągkluczowej rubieży miasta.